Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

Νεοελληνική Γλώσσα 3η ενότητα: Κείμενα για τη φιλία

Η αναγκαιότητα της φιλίας
Οι φίλοι είναι απαραίτητοι σε κάθε ηλικία. Η ανάγκη για φιλία εμφανίζεται ήδη
από τα παιδικά μας χρόνια και έχει κυρίως τη μορφή της παρέας στο παιχνίδι, αφού πολλά παιχνίδια είναι ομαδικά. Και όταν, όμως, περνά η ηλικία του παιχνιδιού, επιζητούμε φίλους για τις πρώτες σοβαρές συζητήσεις, τις εκμυστηρεύσεις και τις αναζητήσεις στην εφηβεία και στην ηλικία της νιότης. Στην περίοδο, πάλι, της ωριμότητας οι φίλοι εξακολουθούν να είναι απαραίτητοι, γιατί μας στηρίζουν στις δύσκολες ώρες και μας συμπαραστέκονται στα μεγάλα προβλήματα της ζωής. Ακόμα ,μαζί τους μοιραζόμαστε τις χαρές και τις επιτυχίες μας, διασκεδάζουμε και
απολαμβάνουμε την ευχαρίστηση της επικοινωνίας. Όταν, αργότερα, φτάνουμε στα
γεράματα και, καθώς αλλάζουν τα ενδιαφέροντα, παίρνουν άλλη μορφή οι σχέσεις.
Τότε χρειαζόμαστε τους φίλους για να γεμίζουμε τις άδειες ώρες, να γκρινιάζουμε ο
ένας στον άλλον για τα προβλήματα της υγείας, να μιλάμε για φάρμακα, για γιατρούς, για τα εγγόνια, για … τα ίδια και τα ίδια. Επομένως σε κάθε περίοδο της ζωής μας, για διαφορετικούς κάθε φορά λόγους, όλοι έχουμε ανάγκη από φίλους

Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου;
α) με παράδειγμα;
β) με διαίρεση;
γ) με αιτιολόγηση;
δ) με αναλογία;
ε) με σύγκριση – αντίθεση;
ζ) με αίτιο – αποτέλεσμα;
η) με συνδυασμό τρόπων; (και ποιων;) __________________________

Υπογράμμισε στο κείμενο τις συνδετικές λέξεις φράσεις και βάλε σε
παρένθεση τη θεματική περίοδο, καθώς και την περίοδο κατακλείδα.

 Η φιλία

Κι ένας νέος είπε. «Μίλησέ μας για τη Φιλία».Κι εκείνος αποκρίθηκε
λέγοντας:
«Ο φίλος σας είναι η εκπλήρωση των αναγκών σας. Είναι το χωράφι σας που
εσείς σπέρνετε με αγάπη και θερίζετε μ’ ευγνωμοσύνη. Και είναι το τραπέζι σας και
το παραγώνι σας. Γιατί πηγαίνετε στο φίλο με την πείνα σας και τον αναζητάτε για τη
γαλήνη σας. Όταν ο φίλος σας εκφράζει τις σκέψεις του, δε φοβάστε το “όχι” της
δικής σας σκέψη, ούτε αποσιωπάτε το “ναι”. Και όταν εκείνος είναι σιωπηλός, η
καρδιά σας δεν παύει για ν’ ακούσει την καρδιά του. Γιατί στη φιλία, όλες οι σκέψεις
όλες οι επιθυμίες, όλες οι προσδοκίες γεννιούνται και μοιράζονται χωρίς λέξεις, με
χαρά που είναι άφωνη. Όταν χωρίζεσαι από το φίλο σου, δε λυπάσαι. Γιατί αυτό που
αγαπάς πιο πολύ σ’ αυτόν μπορεί να είναι πιο φανερό στην απουσία του, όπως ο
ορειβάτης βλέπει πιο καθαρά το βουνό από την πεδιάδα. Και μη βάζετε κανένα
σκοπό στη φιλία εκτός από το βάθαιμα του πνεύματος. Γιατί η αγάπη που γυρεύει
κάτι άλλο εκτός από την αποκάλυψη του δικού της μυστηρίου δεν είναι αγάπη παρά
ένα δίχτυ που ρίχνεται στη θάλασσα και μόνο το ανώφελο θα πιάσει. Και δίνετε τον
καλύτερο εαυτό σας στο φίλο σας. Αφού θα γνωρίσει την άμπωτη του κυμάτου σας,
δώστε του να γνωρίσει και την παλίρροιά του. Είναι ο φίλος σας κάτι που θα’ έπρεπε
να γυρεύετε όταν έχετε ώρες που θέλετε να σκοτώσετε; Καλύτερα να γυρεύετε το φίλο
σας πάντα όταν έχετε ώρες να ζήσετε. Γιατί έργο του φίλου είναι να εκπληρώσει τις
ανάγκες σας, αλλά όχι να γεμίσει το κενό σας. Και μέσα στη γλύκα της φιλίας κάνετε
να υπάρχει γέλιο, και μοίρασμα χαράς. Γιατί στις δροσοστάλες των μικρών
πραγμάτων η καρδιά βρίσκει την καινούργια αυγή της και ξανανιώνει».
(Χαλίλ Γκιλμπράν, Ο προφήτης)


Ποια φράση εκφράζει περισσότερο και τις δικές σου απόψεις για τη

φιλία και γιατί;

Πως γράφω μια περίληψη;

Δείτε την παρακάτω παρουσίαση:

Ιστορία: Οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων

Δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς


Θέλω να πα στην ξενιτιά -  Ξενιτεμένο μου πουλί


Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς απηχούν καταστάσεις από τη ζωή των απλών ανθρώπων που φεύγουν από την πατρίδα τους για να βρουν καλύτερη τύχη σε μια άλλη, ισχυρότερη οικονομικά χώρα. Δημιουργήθηκαν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
O ξενιτεμός, υπήρξε μακρόχρο­νη ελληνική εμπειρία, της οποίας τα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα υπήρ­ξαν θετικά για τη χώρα μας.
Τα τραγούδια της ξενιτιάς φανερώ­νουν τα αισθήματα αγάπης που συνδέουν τον ξενιτεμένο με την οικογένεια και την πατρίδα του. Εκφράζουν τόσο τη νοσταλγία αυτού που έφυγε όσο και την πίκρα αυτού που έμεινε. Τα ανθολογημένα τραγούδια παρουσιάζουν αυτές τις δύο εκδοχές του πόνου που προκαλεί ο ξενιτεμός του αγαπημένου προσώπου.
Α) Πρώτο τραγούδι
  • Πόσες φωνές ακούγονται στο τραγούδι και σε ποιους ανήκουν;
  • Με βάση τους αφηγητές πως χωρίζεται το τραγούδι; Προσέξτε το πρόσωπο των ρημάτων.
  • Ποια είναι τα βασικά νοηματικά στοιχεία της α’ ενότητας;
  • Σε πόσους στίχους αναπτύσσεται το κάθε νόημα;
  • Ποιο νόημα αναπτύσσεται περισσότερο;
  • Ποιο ρήμα επαναλαμβάνεται και γιατί;
  • Ποια πράγματα στερείται ο ξενιτεμένος στη δύσκολη ώρα;
  • Στη β’ ενότητα τι μαθαίνουμε για τον ξενιτεμένο;
  • Που κορυφώνεται το ποίημα;
  • Τι εκφράζουν το νερό, το μήλο και το σταφύλι;


  • Διαφορές δύο τραγουδιών: πρωταγωνιστής, αφηγητής, θέμα
  • Στην 1η στροφική ενότητα με ποιον συνομιλεί η γυναίκα;
  • Έχουμε διάλογο;
  • 1ος στίχος: Βασικός κανόνας των δημοτικών είναι κάθε στίχος να έχει ένα πλήρες νόημα (εκτός από τις κλητικές προσφωνήσεις, όπως εδώ).
  • Σε ποιον στίχο αποκαλύπτεται η ταυτότητα αυτού που μιλάει;
    • Σε μια παραλλαγή εξάλλου του τραγουδιού η ταυτότητα της γυναίκας δηλώνεται καθαρά στους πρώτους στίχους:

Τριώ μερώνε νιόνυφη κι άντρας της πάει στα ξένα.

 Δώδεκα χρόνους έκαμε στης ξενιτιάς τα μέρη

κι η δόλια μοιριολόγαε, πικρά μοιριολογάει

«Τι να σου στείλω, ξένε μου, τι να σου προβοδήσω;»               

  • Ποιος στίχος επαναλαμβάνεται και τι θέλει να δηλώσει αυτή η επανάληψη;
  • Τι θέλει να στείλει η γυναίκα του στον ξενιτεμένο; Γιατί η επιθυμία της ακυρώνεται;
  • Στη δεύτερη στροφική ενότητα ποιο παράπονο της γυναίκας εκφράζεται; 
  • Εκφραστικά χαρακτηριστικά:
    • Σχήμα αντίθεσης σχήμα της επανάληψης που αποτελούν τυπικά γνωρί­σματα των δημοτικών τραγουδιών.
    • Η εκφραστική λιτότητα. (απουσία πολλών σχημάτων λόγου ή επιθέτων,  κυριαρ­χία των ρηματικών τύπων κ.λπ.)
    • Εναλλαγή πρωτοπρόσωπης- τριτοπρόσωπης αφήγησης στο πρώτο τραγούδι και 
    • η χρήση των άστοχων ερωτη­μάτων στο δεύτερο ως στοιχείων που δίνουν ζωντάνια, αμεσότητα και γοργούς ρυθμούς στην αφήγηση.

 ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Δωδεκανησιακό τραγούδι: «Τζιβαέρι»
Η ξενιτιά το χαίρεται, τζιβαέρι μου, το μοσχολούλουδό μου,
εγώ ήμουνα που το 'στειλα, τζιβαέρι μου, με θέλημα δικό μου.
Σιγανά πατώ στη γη, σιγανά και ταπεινά.
Ανάθεμά σε ξενιτιά, τζιβαέρι μου, και συ και το καλό σου
που πήρες το παιδάκι μου, τζιβαέρι μου, και το 'κανες δικό σου.
Σιγανά πατώ στη γη, σιγανά και ταπεινά.