Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

Δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς


Θέλω να πα στην ξενιτιά -  Ξενιτεμένο μου πουλί


Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς απηχούν καταστάσεις από τη ζωή των απλών ανθρώπων που φεύγουν από την πατρίδα τους για να βρουν καλύτερη τύχη σε μια άλλη, ισχυρότερη οικονομικά χώρα. Δημιουργήθηκαν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
O ξενιτεμός, υπήρξε μακρόχρο­νη ελληνική εμπειρία, της οποίας τα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα υπήρ­ξαν θετικά για τη χώρα μας.
Τα τραγούδια της ξενιτιάς φανερώ­νουν τα αισθήματα αγάπης που συνδέουν τον ξενιτεμένο με την οικογένεια και την πατρίδα του. Εκφράζουν τόσο τη νοσταλγία αυτού που έφυγε όσο και την πίκρα αυτού που έμεινε. Τα ανθολογημένα τραγούδια παρουσιάζουν αυτές τις δύο εκδοχές του πόνου που προκαλεί ο ξενιτεμός του αγαπημένου προσώπου.
Α) Πρώτο τραγούδι
  • Πόσες φωνές ακούγονται στο τραγούδι και σε ποιους ανήκουν;
  • Με βάση τους αφηγητές πως χωρίζεται το τραγούδι; Προσέξτε το πρόσωπο των ρημάτων.
  • Ποια είναι τα βασικά νοηματικά στοιχεία της α’ ενότητας;
  • Σε πόσους στίχους αναπτύσσεται το κάθε νόημα;
  • Ποιο νόημα αναπτύσσεται περισσότερο;
  • Ποιο ρήμα επαναλαμβάνεται και γιατί;
  • Ποια πράγματα στερείται ο ξενιτεμένος στη δύσκολη ώρα;
  • Στη β’ ενότητα τι μαθαίνουμε για τον ξενιτεμένο;
  • Που κορυφώνεται το ποίημα;
  • Τι εκφράζουν το νερό, το μήλο και το σταφύλι;


  • Διαφορές δύο τραγουδιών: πρωταγωνιστής, αφηγητής, θέμα
  • Στην 1η στροφική ενότητα με ποιον συνομιλεί η γυναίκα;
  • Έχουμε διάλογο;
  • 1ος στίχος: Βασικός κανόνας των δημοτικών είναι κάθε στίχος να έχει ένα πλήρες νόημα (εκτός από τις κλητικές προσφωνήσεις, όπως εδώ).
  • Σε ποιον στίχο αποκαλύπτεται η ταυτότητα αυτού που μιλάει;
    • Σε μια παραλλαγή εξάλλου του τραγουδιού η ταυτότητα της γυναίκας δηλώνεται καθαρά στους πρώτους στίχους:

Τριώ μερώνε νιόνυφη κι άντρας της πάει στα ξένα.

 Δώδεκα χρόνους έκαμε στης ξενιτιάς τα μέρη

κι η δόλια μοιριολόγαε, πικρά μοιριολογάει

«Τι να σου στείλω, ξένε μου, τι να σου προβοδήσω;»               

  • Ποιος στίχος επαναλαμβάνεται και τι θέλει να δηλώσει αυτή η επανάληψη;
  • Τι θέλει να στείλει η γυναίκα του στον ξενιτεμένο; Γιατί η επιθυμία της ακυρώνεται;
  • Στη δεύτερη στροφική ενότητα ποιο παράπονο της γυναίκας εκφράζεται; 
  • Εκφραστικά χαρακτηριστικά:
    • Σχήμα αντίθεσης σχήμα της επανάληψης που αποτελούν τυπικά γνωρί­σματα των δημοτικών τραγουδιών.
    • Η εκφραστική λιτότητα. (απουσία πολλών σχημάτων λόγου ή επιθέτων,  κυριαρ­χία των ρηματικών τύπων κ.λπ.)
    • Εναλλαγή πρωτοπρόσωπης- τριτοπρόσωπης αφήγησης στο πρώτο τραγούδι και 
    • η χρήση των άστοχων ερωτη­μάτων στο δεύτερο ως στοιχείων που δίνουν ζωντάνια, αμεσότητα και γοργούς ρυθμούς στην αφήγηση.

 ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Δωδεκανησιακό τραγούδι: «Τζιβαέρι»
Η ξενιτιά το χαίρεται, τζιβαέρι μου, το μοσχολούλουδό μου,
εγώ ήμουνα που το 'στειλα, τζιβαέρι μου, με θέλημα δικό μου.
Σιγανά πατώ στη γη, σιγανά και ταπεινά.
Ανάθεμά σε ξενιτιά, τζιβαέρι μου, και συ και το καλό σου
που πήρες το παιδάκι μου, τζιβαέρι μου, και το 'κανες δικό σου.
Σιγανά πατώ στη γη, σιγανά και ταπεινά. 




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου